Publikacje
Artykuły pochodzą z różnych pozycji wydawniczych należących do:
- Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. - Warszawa
- Wydawnictwo Trendy sp. z o.o. - Warszawa
- Wydawnictwo Wrocławska Fabryka Prasowa s.c. - Wrocław
Współwłasność rzeczy. Zniesienie współwłasności.
Współwłasności raczej nikt nie lubi. Jest to stan niepożądany. Rodzi wiele problemów i może wprowadzić niezgodę w poprawne relacje międzyludzkie. Tym bardziej warto wiedzieć jak najwięcej o konsekwencjach prawnych współwłasności, by lepiej określać swoją sytuację i możliwości jako współwłaściciela.
Współwłasność rzeczy. Obowiązki współwłaściciela.
W wyniku różnych życiowych zdarzeń dochodzi do sytuacji, kiedy stajemy się współwłaścicielami określonej rzeczy. Nastąpić to może np. przez spadek, nabycie darowizny, dorobienie się danej rzeczy przez oboje małżonków w czasie gdy trwa wspólność majątkowa, czy po prostu przez zakup rzeczy przez więcej niż jedną osobę. Każdy ze współwłaścicieli posiada określoną wielkość udziałów we wspólnej rzeczy. Jeżeli wielkość udziałów nie jest w żaden sposób określona, domniemywa się, że jest to współwłasność w częściach równych.
Każdy współwłaściciel ma prawo wykonywać swoje uprawnienia właścicielskie względem rzeczy będącej przedmiotem współwłasności. Każdy z nich jest więc uprawniony do współposiadania i korzystania z rzeczy w takim zakresie, w jakim daje się to pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z niej przez pozostałych współwłaścicieli. Np. jeżeli przedmiotem współwłasności jest dom, to współwłaściciele będą mogli wspólnie go zamieszkiwać, jednocześnie go posiadając. W przypadku rzeczy ruchomej, np. samochodu, każdy ze współwłaścicieli będzie mógł ją posiadać i używać np. w określone dni tygodnia czy miesiąca, albo według innych przyjętych zgodnie reguł.
Każdy ze współwłaścicieli ma prawo do pobierania z rzeczy pożytków, które ona przynosi (np. czynsz dzierżawny budynku, czynsz z najmu samochodu). Pożytki przypadają poszczególnym współwłaścicielom w stosunku do wielkości posiadanych przez nich udziałów w rzeczy. W taki sam sposób jak pożytki z rzeczy, dzieli się pomiędzy współwłaścicieli również wydatki ponoszone na jej utrzymanie.
Na współwłaścicieli prawo nakłada obowiązek współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Dla zwykłych czynności związanych z zarządzaniem rzeczą potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. Dla innych czynności (bardziej skomplikowanych, poważniejszych, silniej ingerujących w substancję rzeczy) potrzeba zgody wszystkich współwłaścicieli. Zgoda wszystkich współwłaścicieli potrzebna jest też do rozporządzenia rzeczą, np. do jej sprzedaży. W sytuacjach krytycznych na pomoc w zarządzaniu wspólną rzeczą przyjść może sąd, który może z jednej strony udzielić zgody na dokonanie jakiejś czynności, nawet wbrew woli wymaganej większości współwłaścicieli, a z drugiej strony może powstrzymać zapędy współwłaścicieli do dokonania czynności sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną. Sąd może ponadto, na wniosek współwłaściciela, wyznaczyć dla rzeczy wspólnej zarządcę, w przypadku, gdy występują trudności w zarządzie samodzielnym.
Zniesienie współwłasności.
Jeżeli współwłaściciele nie mogą dojść między sobą do zgody w kwestii wspólnego korzystania z rzeczy lub sposobu zarządzania nią, często najwłaściwszym rozwiązaniem staje się zniesienie współwłasności. Współwłasność w zasadzie ma charakter tymczasowy i każdy ze współwłaścicieli może w każdym czasie żądać jej zniesienia. Możliwość zniesienia współwłasności może zostać jednak czasowo wyłączona mocą zawartej między współwłaścicielami umowy, ale tylko na okres do 5 lat, z możliwością kolejnych przedłużeń tego okresu.
Procedura zniesienia współwłasności może przyjąć dwie zasadnicze formy. Po pierwsze, formę zwykłej umowy cywilnoprawnej. Należy przy tym pamiętać, że jeżeli zniesienie współwłasności dotyczyć ma nieruchomości, to umowa taka wymaga dla swej ważności potwierdzenia w postaci aktu notarialnego. Po drugie, w drodze orzeczenia sądowego. Forma umowy cywilnoprawnej zakłada zgodę co do jej treści, czyli w tym przypadku, co do sposobu zniesienia współwłasności. Jeżeli nie da się wypracować w gronie współwłaścicieli porozumienia możliwego do zaakceptowania przez wszystkich zainteresowanych, pozostaje złożyć w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania wnioskodawcy (w przypadku nieruchomości sądzie miejsca jej położenia) wniosek o zniesienie współwłasności. Wniosek może złożyć każdy ze współwłaścicieli. Powinien on zawierać dokładny opis przedmiotowej rzeczy, opis wnioskowanego sposobu zniesienia jej współwłasności, oraz listę wszystkich zainteresowanych w sprawie. Rozpatrzenie wniosku podlega opłacie sądowej w wysokości zależnej od wartości przedmiotowej rzeczy. Jeżeli wniosek zawierać będzie uzgodniony projekt zniesienia współwłasności, opłata sądowa będzie o połowę niższa.
Jeżeli chodzi o sam sposób zniesienia współwłasności, czy to w drodze umowy, czy to w drodze orzeczenia sądowego, to przede wszystkim rzecz można po prostu fizycznie podzielić w stosunku do posiadanych przez współwłaścicieli udziałów we wspólnym prawie. Oczywiście fizycznemu podziałowi podlegają tylko takie rzeczy, które nie utracą przez to swoich właściwości. Podziałowi takiemu może podlegać np. działka gruntu, czy budynek, ale już nie samochód czy maszyna produkcyjna. W przypadku gdy w grę nie wchodzi fizyczny podział rzeczy, może ją przejąć na własność jeden z dotychczasowych współwłaścicieli, który spłaci pozostałych zainteresowanych. Jeżeli żaden z dotychczasowych współwłaścicieli nie będzie chciał przejąć rzeczy na wyłączną własność, rzecz można sprzedać osobie trzeciej, a uzyskaną kwotę podzielić pomiędzy współwłaścicieli w stosunku do posiadanych przez nich udziałów w rzeczy.
Radosław Owczarkowski
Praca w nadgodzinach. Wynagrodzenie.
Praca w nadgodzinach. Kto tego nie doświadcza? Chyba nikt. Czasem nawet nie przychodzi nam do głowy, że pracujemy w nadgodzinach. Po prostu - coś jeszcze trzeba zrobić... A przecież z tym wiążą się nasze dodatkowe prawa. Warto się o nie upomnieć...
Praca w godzinach nadliczbowych
Niekiedy zdarza się, że pracownik pozostaje dłużej w pracy niż wynika to z obowiązującego go czasu pracy. Ostatnio, w dobie narastającego deficytu siły roboczej, zdarza się to coraz częściej. W przypadku przekraczania norm czasu pracy mówimy o pracy w godzinach nadliczbowych.
Normy czasu pracy.
Żeby omówić sprawy związane z pracą w godzinach nadliczbowych, trzeba najpierw wyjaśnić, co to są normy czasu pracy, bo dopiero ich przekroczenie oznacza, że dalsza praca wykonywana jest w godzinach nadliczbowych.
Istnieją dwie normy czasu pracy - dobowa i tygodniowa. Norma dobowa wynosi 8 godzin, a tygodniowa 40 godzin.
Jeżeli praca świadczona jest przez pracownika dłużej niż 8 godzin jednego dnia, to czas przepracowany ponad 8 godzin jest czasem pracy w godzinach nadliczbowych.
Jeżeli pracownik po przepracowaniu 5 dni od poniedziałku do piątku po 8 godzin (łącznie przez 5 dni 40 godzin), pracuje następnie w sobotę, choćby jedną godzinę, to jest ona przepracowana nadliczbowo.
Przyczyny uzasadniające pracę w godzinach nadliczbowych.
Praca w godzinach nadliczbowych może być uzasadniona, jak wskazuje ustawa, wtedy, gdy zachodzi konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska, usunięcia awarii, a także, gdy przemawiają za tym szczególne potrzeby pracodawcy. I to ta ostatnia przyczyna jest najczęściej powoływana przez pracodawców. Potrzeby pracodawcy mogą być związane np. z brakami w personelu spowodowanymi np. chorobami, urlopami, zwolnieniami lekarskimi. Pracodawca przy tym nie może powoływać się na swoje szczególne potrzeby w sytuacji, gdy po prostu brakuje w jego zakładzie pracy rąk do pracy.
Wynagrodzenie dodatkowe.
Za każdą godzinę pracy przepracowaną w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje oprócz normalnego wynagrodzenia, specjalny dodatek. Dodatek ten wynosi:
1. 100 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:
a. w nocy,
b. w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy
c. w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
2. 50 % wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.
Dodatek oblicza się w stosunku do wynagrodzenia podstawowego, wynikającego z zaszeregowania pracownika. Nie wlicza się, więc w podstawę jego obliczania różnego rodzaju premii i innych dodatków (np. funkcyjnego czy za wysługę lat). Jeżeli pracownik nie ma wyróżnionych poszczególnych składników swojego wynagrodzenia, to podstawę dla obliczenia jego dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych stanowi 60% jego wynagrodzenia.
Systemy czasu pracy.
Pamiętać trzeba, że oprócz najbardziej standardowego systemu pracy (8 godzin na dobę, 40 godzin w tygodniu, 5 dni w tygodniu), niektórzy pracują w szczególnych zawodach, przy szczególnych pracach, dla których prawo pracy przewiduje szczególne systemy czasu pracy. Normy czasu pracy mogą wówczas ulec zmianie. Dzień pracy może wynosić nie 8 godzin, ale np. 12 godzin. Taka dłuższa praca musi być równoważona dłuższymi okresami odpoczynku, albo krótszym tygodniem pracy. W takim przypadku pracą w godzinach nadliczbowych będzie praca ponad ustalone, inne niż podstawowe, normy czasu pracy.
Radosław Owczarkowski